Werkstuk: Statistieken van Jupiter
Statistieken van Jupiter:
Massa (kg): 1,900 * 10^27
Massa (aarde=1): 317,94
Straal evenaar (km): 71.492
Straal evenaar (aarde=1): 11,209
Gemiddelde dichtheid (gm/cm^3): 1,33
Gemiddelde afstand tot de Zon (km): 778.330.000
Gemiddelde omwentelingstijd (dagen): 0,41354
Gemiddelde omlooptijd: 4332,71
Gemiddelde omloopsnelheid: 13,07
Omloopsafwijking: 0,0483
Omloopshelling (graden): 1,308
Ontsnappingssnelheid (km/sec): 59,56
Albedo: 0,52
Magnitude (Vo): -2,70
Gemiddelde oppervlakte temp (°C): -121
Jupiter Jupiter is de reus onder de planeten: zijn diameter is elf maal die van de Aarde, hij weegt driehonderd maal zo veel en zijn enorme aantrekkingskracht en rotatiekracht veroorzaken in zijn atmosfeer een kolkende werveling van methaan en ammoniak. Samen met zijn gevolg van 17 manen (juli 2000 is de 17e ontdekt) is het een imposante planeet. Missies De Pioneer 10 was het eerste ruimtetuig dat door de astroïdegordel heenkwam en foto's nam van Jupiter in 1973, hierna volgden de Pioneer 11 (die op doorweg was naar Saturnus en verder), Voyager 1 en 2 in 1977, Ulysses, Galileo in 1995 (Galileo zit nog steeds in een baan rond Jupiter) en Cassini (plaatje links) zal eind 2000 bij Jupiter arriveren. Mythologie Jupiters identiteit als Koning der Goden sluit goed aan bij zijn prominente positie in ons Zonnestelsel. Ook was Jupiter de heerser over Olympos en de patroon van de Romeinse staat. Samenstelling en uiterlijk Jupiter is een gasplaneet, net als Saturnus, Uranus en Neptunus, en bestaat voor 90% uit waterstof en 10% helium. Hiernaast zijn er ook sporen van methaan, water en ammoniak. Het ruimtetuig Galileo had een atmosferische sonde bij zich om iets meer te weten te komen over de binnenzijde van Jupiter, maar toen deze op het 25 bar niveau kwam, verloor men de communicatie met de sonde.Jupiter heeft waarschijnlijk een kern van gesteenten met eromheen een laag van metallisch waterstof. Dit is waterstof in vloeibare vorm die bestaat uit geioniserde protonen en electronen dat alleen voorkomt bij een druk die hoger is dan 4 miljoen bar. Vloeibaar waterstof is een electrische geleider en is de bron van het magnetisch veld van Jupiter.De buitenste laag zit hieromheen. dit is de laag waar we bovenop kijken als we Jupiter zien, en die bestaat uit waterstof, helium en kleine hoeveelheden water, koolstofdioxide, methaan en andere eenvoudige moleculen. Het helium in deze laag is vloeibaar aan de binnenkant en gasvormig aan de buitenkant.Het wolkendek binnen deze atmosfeer kan ingedeeld worden in drie lagen en bestaat uit ammoniakijs, ammoniakwaterstofsulfide en een mengeling van water en ijs. Op het oppervlak waaien winden met een snelheid van zo'n 650 km/uur binnen brede gekleurde horizontale banden. De kleurenverschillen van deze banden op Jupiter ontstaan door kleine verschillen in chemische samenstelling en temperatuur tussen de banden. De licht gekleurde banden noemen we zones en de donkere gordels. Satellieten Jupiter heeft in totaal 17 manen; Io, Europa, Ganymede, Callisto, Metis, Adrastea, Amalthea, Thebe, Leda, Himalia, Lysithea, Elara, Ananke, Carme, Pasiphae, Sinope en S/1999 J1. De vier grootste hiervan Callisto, Europa, Ganymede en Io werden al gezien door Galileo in 1610 en worden vaak aangeduid als de Galileïsche manen. De overige 12 manen zijn ontdekt door de Voyager missies en zijn zo klein dat men vermoed dat ze gevangen asteroïden zijn. De 4 grote manen van Jupiter zijn onstaan tijdens de vorming van ons Zonnestelsel. S/1999 J1 is recentelijk ontdekt (juli 2000) en heeft nog geen echte naam gekregen. Omdat S/1999 J1 slechts een doorsnede heeft van zo'n 5 km is hij nooit eerder ontdekt. Ringen Evenals Saturnus heeft Jupiter ringen, maar deze zijn veel dunner en werden pas ontdekt toen Voyager 1 erlangs vloog. Ze zijn ontstaan door stof opgewekt door interplanetaire meteorieten die op de 4 binnenste kleine manen (Metis, Adrastea, Thebe en Amalthea) van Jupiter vallen. Het meeste stof waaruit de ringen bestaan is microscopisch klein. De binnenste ring is 30.500 km dik en staat gemiddeld 107.250 km verwijderd van Jupiter (gemeten vanaf het centrum van Jupiter). De hoofdring reikt tot 128.940 km (net in de baan van Adrastea) en de twee buitenste ringen reiken tot 221.000 km (Thebe's baan). De grote rode vlek Een bekend karakteristiek van Jupiter is de Grote Rode Vlek. Deze wordt al eeuwen lang vanaf de Aarde geobserveerd (17e eeuw Robert Hooke). Het is een complexe storm met een grote van 12.000 km bij 25.000 km die tegen de klok in beweegt. Aan de rand roteert de storm tussen de 4 en 6 dagen, maar binnenin is er niet echt een uniforme richting.
Cassini onderweg naar Jupiter
Jupiter gezien vanuit de Voyager 1 1979
Shoemaker-Levy 9 inslag op Jupiter. Links: de pluim die ontstond tijdens de inslag. 2e van links: 1,5 uur na de inslag. 2e van rechts: 3 dagen na inslag. Helemaal rechts: 5 dagen na inslag.
jupiter met de grote rode vlek
De ringen van jupiter
Jupitersysteem
Jupiter stelsel
Jupiter met haar 8 grootste manen: Io, Europa, Ganymede, Callisto, Metis, Amalthea, Thebe en Adrastea.
Het Zonnestelsel
Ons Zonnestelsel bestaat uit een ster die wij de Zon noemen, de planeten (vanaf de zon gezien) Mercurius, Venus, de Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, onder
Het zonnestelsel
Verhouding planet en Zon
Kranten bericht
21-07-2000 Nieuwe maan jupiter ontdekt.
Sterrenkundigen van het Spacewatch-project van de universiteit van Arizona en het Minor Planet Center in Massachusetts hebben voor het eerst in 25 jaar weer een nieuw, klein maantje ontdekt bij de planeet Jupiter. Het kleine hemellichaam werd aanvankelijk voor een planetoïde aangezien, en kreeg daarom de aanduiding 1999 UX18. Maar uit baanberekeningen blijkt nu dat het object niet in een baan om de zon beweegt, maar om Jupiter draait. De aanduiding van het object is inmiddels veranderd in S/1999 J1, een ‘echte’ naam krijgt het pas later. De nieuwe Jupitermaan is mogelijk slechts vijf kilometer groot, en is daarmee de kleinste maan die bij één van de grote planeten van het zonnestelsel is waargenomen. Het maantje volgt een wijde, ellipsvormige baan om de planeet, op een gemiddelde afstand van 15 miljoen kilometer. Dat duidt erop dat het eigenlijk toch een planetoïde betreft, maar dan eentje die door Jupiter is ‘ingevangen’.
De manen van jupiter
Io
Io is de op een na kleinste van de Galileïsche manen. De baan die ze beschrijft is het dichtst bij Jupiter van deze manen. Deze kleurige maan heeft een erg jong en actief oppervlak. De Voyagers hebben verschillende vulkanen zien uitbarsten terwijl ze langs vlogen. Dit was de eerste keer dat men actieve vulkanen zag op een ander hemellichaam dan de Aarde. Het vulkanisme op Io is waarschijnlijk ontstaan door de getijdenkracht van Europa en Ganymede (twee andere grote manen van Jupiter) aan de ene zijde en Jupiter aan de andere waardoor Io uitrekt, inkrimpt en opwarmt. De vulkanen spuwen rookwolken uit van 300 km hoog en slingeren zwavelhoudend materiaal weg met een snelheid van 3600 km/uur. Tussen de passages van Voyager 1 en 2 waren al verschillende vulkanen uitgedoofd en nieuwe ontstaan.
Als Io haar ronde om Jupiter maakt, komt zij ook door het magnetische veld van Jupiter. Dit veld is geladen met electronen en ionen die, tijdens de doorgang van Io, zo'n 1000 kg materiaal per seconde afschrapen. Dit materiaal vormt een grote wolk van ionen die Jupiters magneetveld opblazen tot twee maal zijn oorspronkelijke grote. De zwaarder geladen ionen zoals zwavel en zuurstof vallen langs het magneetveld naar Jupiter en vormen daar Aurora's. Ook ontstaat er een electrische stroom van zo'n 400.000 volt en 3 miljoen ampère die langs het magnetisch veld afvloeit naar Jupiter. Deze stroom draagt ook bij tot de opwarming van Io.
Mythologie
Io de maagd werd bemind door Zeus (Jupiter), maar werd door Hera, de vrouw van Zeus, die jaloers was veranderd in een koe.
Samenstelling en uiterlijk
Io bestaat voornamelijk uit gesmolten silicatengesteenten en een beetje ijzer. Het hoge zwavelgehalte op het oppervlak zorgt voor de bonte kleurenverzameling. De oppervlaktetemperatuur is ongeveer -142°C met hier en daar wat warme plekken lava. Naast vulkanen heeft Io ook caldeira's, bergen en zwavelmeren.
Ondekt:door simon marius &galileo galilei in 1960
Europa
Europa, de vierde van de galileïsche manen, is ongeveer zo groot als onze Maan en is voor het grootste deel bedekt met glad wit en bruinachtig ijs i.p.v. kraters zoals de meeste hemellichamen in ons Zonnestelsel. Wetenschappers denken dat het gebroken en gehavende oppervlak van Europa is ontstaan door de getijdenwerking van Jupiters sterke zwaartekracht. Ze speculeren dat de warmte die ontstaat door de getijdenwerking genoeg kan zijn om het ijs op sommige plaatsen te verzachten of zelfs te smelten.
Mythologie
Europa was een prinses van Foenicië welke naar Kreta werd ontvoerd door Zeus (Jupiter), die zich vermomd had als een witte stier. Later werd ze moeder van koning Minos.
Samenstelling en uiterlijk
Europa heeft bijna geen kraters of bergen, maar wel een dikke laag ijs over haar oppervlak. Ze ziet eruit alsof ze is gekleurd met een stift. Er bestaat een kans dat Europa nog intern actief is vanwege de getijdenwerking van Jupiter, maar dan op één tiende niveau van Io. De ijslaag die bovenop ligt is zo'n 5 km dik waaronder zich een oceaan (of meerdere) bevindt van zo'n 50 km diep. Helemaal binnenin bevindt zich een kern die voornamelijk uit ijzer bestaat. De barsten die je op haar oppervlak ziet kunnen te maken hebben met een globale uitzetting van de planeet, waardoor de korst is gebarsten en zich heeft opgevuld met water. Naast water en ijs is er ook zwavelzuur gevonden op het oppervlak van Europa. Ook bezit Europa een dunne atmosfeer van zuurstof die waarschijnlijk is ontstaan door zonlicht die het ijs heeft verdampt waarna geladen deeltjes deze damp heeft kunnen splitsen in waterstof en zuurstof. Het waterstof is zo licht dat het ontsnapt in de ruimte en de zuurstof achterlaat.
Ganymede
Ganymede is de grootste maan van Jupiter en ook in ons Zonnestelsel. Met zijn doorsnede van 5.262 km overtreft hij zelfs Pluto en Mercurius. Als hij in een baan rond de Zon zou vliegen i.p.v. om Jupiter zou hij geclassificeerd kunnen worden als een planeet.
Mythologie
Ganymedes was de zoon van de mytische koning Tros (stichter van Troje) en werd om zijn schoonheid door Zeus (Jupiter)geroofd en tot schenker der goden aangesteld.
Samenstelling en uiterlijk
Ganymede heeft waarschijnlijk net als Callisto een korst die bestaat uit stenen en ijs met hieronder een laag van water en/of ijs en een kleine zware kern van ijzer. Zijn oppervlakte bestaat uit bergen, valleien, kraters en lavastromen en kan ingedeeld worden in donkere en lichtere gebieden. Beide soorten oppervlak zijn erg oud hoewel de lichtere waarschijnlijk jonger zijn dan de donkere gebieden. De donkere gebieden vertonen hierom ook meer kraters. Deze kraters vertonen een eigenaardige eigenschap, namelijk dat ze i.p.v. een centrale berg (zoals bij de Maan en Mercurius) een centrale put hebben. Dit is waarschijnlijk te wijten aan de weke ijskorst die het oppervlak afvlakt. De lichtere gebieden bestaan uit groeven en rillen die waarschijnlijk zijn ontstaan door platentektoniek.
Onlangs nam de Hubble Space Telescoop een ozonlaag waar bij Ganymede. Hoewel de laag klein is vergeleken met de Aarde, betekent dit toch dat er waarschijnlijk een hele dunne atmosfeer is op Ganymede. De ozonlaag is vermoedelijk ontstaan door geladen deeltjes uit het magnetische veld van Jupiter. Als deze deeltjes door het ijzige oppervlak heenschieten zorgen ze voor chemische reakties in het water waardoor er ozon en zuurstof kan ontstaan.
Simon marius en galileo galilei in 1610
Callisto
Callisto is de op één na grootste maan van Jupiter en op twee na grootste in ons Zonnestelsel. Zij is ongeveer even groot als Mercurius. Callisto is het meest bekraterd van alle manen in het Zonnestelsel. Dit komt omdat er geen geografische activiteit meer plaats heeft gevonden nadat zij was gevormd kort na de vorming van het Zonnestelsel. Haar oppervlak is al 4 miljard jaar oud.
Mythologie
Callisto de nimf werd bemind door Zeus (Jupiter), maar gehaat door Hera, de vrouw van Zeus. Hera veranderde haar in een beer en Zeus plaatste haar aan de hemel als het sterrenbeeld de Grote Beer.
Samenstelling en uiterlijk
Op het oppervlak van Callisto vind je voornamelijk kraters, ijs en stenen. Onder het oppervlak bevindt zich een ijslaag van zo'n 200 km dik. Deze ijslaag is waarschijnlijk ook de oorzaak van de afwezigheid van grote bergen op Callisto. Onder deze korst bevindt zich een zoute oceaan van meer dan 10 km diep en daaronder bevindt zich een mengeling van samengeperst steen en ijs met naar verhouding steeds meer steen hoe dieper je komt. Als een meteoriet inslaat op Callisto, en daarbij de korst penetreert, wordt er water omhoog gespoten naar het oppervlak dat daar bevriest en zorgt voor de karakteristieke felle ringen en strepen op Callisto. Op Callisto vind je voornamelijk grote kraters. De kleinere kraters zijn mettertijd uitgewist door de beweging van de ijslaag en de grotere afgevlakt. Twee grote inslagkraters komen nog voor op Callisto waarvan de grootste (Valhalla) een doorsnede heeft van 600 km met inslagringen eromheen die zo groot zijn als 3000 km. De andere grote krater is Asgard genoemd en heeft een doorsnede van ongeveer 1600 km. Een ander interessant kenmerk is de Gipul Catena, een serie inslagkraters op een rechte lijn. Waarschijnlijk een gevolg van een object dat door de getijdenwerking van Jupiter in stukken uiteen is gevallen (zoals de komeet P/Shoemaker-Levy 9 die in 1994 op Jupiter insloeg) en ingeslagen is op Callisto.
Metis
Metis is één van de kleine, binnenste manen van Jupiter en staat zo dicht bij de planeet dat ze bijna verscheurd zou worden door Jupiters aantrekkingskracht. Net zoals Adrastea heeft Metis een synchrone baan om Jupiter. Dat wil zeggen dat de maan vanaf Jupiter gezien altijd op dezelfde plek staat. Dit komt omdat de oploopsnelheid om Jupiter even snel is als de rotatie van Jupiter. Metis ligt in de belangrijkste Jupiter-ring. De ringen van Jupiter zijn waarschijnlijk ontstaan door meteorietinslagen op de binnenste vier manen van de planeet.
Mythologie
In de mythologie was Metis (een Titaan) de eerste vrouw van Zeus (Jupiter).
Ontdekking
Metis werd in 1979 door Synnott op een Voyager 1 foto ontdekt.
Adrastea
Adrastea is één van de kleine, binnenste manen van Jupiter en staat zo dicht bij de planeet dat ze bijna verscheurd zou worden door Jupiters aantrekkingskracht. Net zoals Metis heeft Adrastea een synchrone baan om Jupiter. Dat wil zeggen dat de maan vanaf Jupiter gezien altijd op dezelfde plek staat. Dit komt omdat de oploopsnelheid om Jupiter even snel is als de rotatie van Jupiter. Adrastea ligt in de belangrijkste Jupiter-ring. De ringen van Jupiter zijn waarschijnlijk ontstaan door meteorietinslagen op de binnenste vier manen van de planeet.
Mythologie
In de mythologie deelde Adrastea beloningen en straffen uit. Ze was dochter van Jupiter en Ananke.
Ontdekking
Adrastea werd in 1979 door David Jewitt op een Voyager 1 foto ontdekt.
Amalthea
Amalthea is alles behalve rond. Haar afmetingen zijn 270km x 165km x 150km en het oppervlak is zwaar bezaaid met kraters. Sommige hiervan zijn erg groot in vergelijking met haar afmetingen. Pan, de grootste krater, heeft een diameter van 100 km en is in elk geval 8 km diep. Gea, die waarschijnlijk twee keer zo diep is als Pan, heeft een doorsnede van 80 km. Amalthea heeft twee bergen, Mons Lyctas en Mons Ida die meer dan 20 km hoog zijn (de Mount Everest is 8,850 km hoog). De donkerrode kleur van het oppervlak is waarschijnlijk ontstaan door neerslag van zwavel uit de vulkanen van Io. Ook zijn er groene plekken te zien op de hellingen van Amalthea, maar waar deze kleur vandaan komt is (nog) onbekend.
Amalthea heeft een synchrone rotatie waardoor zij altijd dezelfde stompe zijde naar Jupiter heeft gekeerd.
Mythologie
Amalthea was het kindermeisje van Zeus (Jupiter) toen hij nog beschermd moest worden tegen zijn vader omdat deze zijn eigen kinderen opat.
Ontdekking
Amalthea werd ontdekt in 1892 door de amerikaanse astronoom Edward Emerson Barnard. Zij was de eerste maan van Jupiter die werd ontdekt sinds de ontdekking van de Galileïsche manen in 1610
Thebe
Thebe, met een grootte van 116 km op haar langste zijde gemeten, werd ontdekt door Stephen Synnott op een foto die door de Voyager 1 was genomen. Het kleine zwarte stipje dat men daar op zag bleek de schaduw van Thebe te zijn. Na analyse en berekening van de exacte positie van Thebe vonden ze de kleine maan op meerdere foto's.
Thebe heeft een synchrone rotatie waardoor zij altijd dezelfde zijde naar Jupiter heeft gekeerd. Op deze zijde liggen een paar erg grote kraters in vergelijking met de grootte van Thebe.
Mythologie
Thebe is de dochter van Asopus de rirviergod, geliefde van Zeus (Jupiter)en vrouw van Zethus
Ondekt door stephen synott op 1979
Massa (kg): 1,900 * 10^27
Massa (aarde=1): 317,94
Straal evenaar (km): 71.492
Straal evenaar (aarde=1): 11,209
Gemiddelde dichtheid (gm/cm^3): 1,33
Gemiddelde afstand tot de Zon (km): 778.330.000
Gemiddelde omwentelingstijd (dagen): 0,41354
Gemiddelde omlooptijd: 4332,71
Gemiddelde omloopsnelheid: 13,07
Omloopsafwijking: 0,0483
Omloopshelling (graden): 1,308
Ontsnappingssnelheid (km/sec): 59,56
Albedo: 0,52
Magnitude (Vo): -2,70
Gemiddelde oppervlakte temp (°C): -121
Jupiter Jupiter is de reus onder de planeten: zijn diameter is elf maal die van de Aarde, hij weegt driehonderd maal zo veel en zijn enorme aantrekkingskracht en rotatiekracht veroorzaken in zijn atmosfeer een kolkende werveling van methaan en ammoniak. Samen met zijn gevolg van 17 manen (juli 2000 is de 17e ontdekt) is het een imposante planeet. Missies De Pioneer 10 was het eerste ruimtetuig dat door de astroïdegordel heenkwam en foto's nam van Jupiter in 1973, hierna volgden de Pioneer 11 (die op doorweg was naar Saturnus en verder), Voyager 1 en 2 in 1977, Ulysses, Galileo in 1995 (Galileo zit nog steeds in een baan rond Jupiter) en Cassini (plaatje links) zal eind 2000 bij Jupiter arriveren. Mythologie Jupiters identiteit als Koning der Goden sluit goed aan bij zijn prominente positie in ons Zonnestelsel. Ook was Jupiter de heerser over Olympos en de patroon van de Romeinse staat. Samenstelling en uiterlijk Jupiter is een gasplaneet, net als Saturnus, Uranus en Neptunus, en bestaat voor 90% uit waterstof en 10% helium. Hiernaast zijn er ook sporen van methaan, water en ammoniak. Het ruimtetuig Galileo had een atmosferische sonde bij zich om iets meer te weten te komen over de binnenzijde van Jupiter, maar toen deze op het 25 bar niveau kwam, verloor men de communicatie met de sonde.Jupiter heeft waarschijnlijk een kern van gesteenten met eromheen een laag van metallisch waterstof. Dit is waterstof in vloeibare vorm die bestaat uit geioniserde protonen en electronen dat alleen voorkomt bij een druk die hoger is dan 4 miljoen bar. Vloeibaar waterstof is een electrische geleider en is de bron van het magnetisch veld van Jupiter.De buitenste laag zit hieromheen. dit is de laag waar we bovenop kijken als we Jupiter zien, en die bestaat uit waterstof, helium en kleine hoeveelheden water, koolstofdioxide, methaan en andere eenvoudige moleculen. Het helium in deze laag is vloeibaar aan de binnenkant en gasvormig aan de buitenkant.Het wolkendek binnen deze atmosfeer kan ingedeeld worden in drie lagen en bestaat uit ammoniakijs, ammoniakwaterstofsulfide en een mengeling van water en ijs. Op het oppervlak waaien winden met een snelheid van zo'n 650 km/uur binnen brede gekleurde horizontale banden. De kleurenverschillen van deze banden op Jupiter ontstaan door kleine verschillen in chemische samenstelling en temperatuur tussen de banden. De licht gekleurde banden noemen we zones en de donkere gordels. Satellieten Jupiter heeft in totaal 17 manen; Io, Europa, Ganymede, Callisto, Metis, Adrastea, Amalthea, Thebe, Leda, Himalia, Lysithea, Elara, Ananke, Carme, Pasiphae, Sinope en S/1999 J1. De vier grootste hiervan Callisto, Europa, Ganymede en Io werden al gezien door Galileo in 1610 en worden vaak aangeduid als de Galileïsche manen. De overige 12 manen zijn ontdekt door de Voyager missies en zijn zo klein dat men vermoed dat ze gevangen asteroïden zijn. De 4 grote manen van Jupiter zijn onstaan tijdens de vorming van ons Zonnestelsel. S/1999 J1 is recentelijk ontdekt (juli 2000) en heeft nog geen echte naam gekregen. Omdat S/1999 J1 slechts een doorsnede heeft van zo'n 5 km is hij nooit eerder ontdekt. Ringen Evenals Saturnus heeft Jupiter ringen, maar deze zijn veel dunner en werden pas ontdekt toen Voyager 1 erlangs vloog. Ze zijn ontstaan door stof opgewekt door interplanetaire meteorieten die op de 4 binnenste kleine manen (Metis, Adrastea, Thebe en Amalthea) van Jupiter vallen. Het meeste stof waaruit de ringen bestaan is microscopisch klein. De binnenste ring is 30.500 km dik en staat gemiddeld 107.250 km verwijderd van Jupiter (gemeten vanaf het centrum van Jupiter). De hoofdring reikt tot 128.940 km (net in de baan van Adrastea) en de twee buitenste ringen reiken tot 221.000 km (Thebe's baan). De grote rode vlek Een bekend karakteristiek van Jupiter is de Grote Rode Vlek. Deze wordt al eeuwen lang vanaf de Aarde geobserveerd (17e eeuw Robert Hooke). Het is een complexe storm met een grote van 12.000 km bij 25.000 km die tegen de klok in beweegt. Aan de rand roteert de storm tussen de 4 en 6 dagen, maar binnenin is er niet echt een uniforme richting.
Cassini onderweg naar Jupiter
Jupiter gezien vanuit de Voyager 1 1979
Shoemaker-Levy 9 inslag op Jupiter. Links: de pluim die ontstond tijdens de inslag. 2e van links: 1,5 uur na de inslag. 2e van rechts: 3 dagen na inslag. Helemaal rechts: 5 dagen na inslag.
jupiter met de grote rode vlek
De ringen van jupiter
Jupitersysteem
Jupiter stelsel
Jupiter met haar 8 grootste manen: Io, Europa, Ganymede, Callisto, Metis, Amalthea, Thebe en Adrastea.
Het Zonnestelsel
Ons Zonnestelsel bestaat uit een ster die wij de Zon noemen, de planeten (vanaf de zon gezien) Mercurius, Venus, de Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, onder
Het zonnestelsel
Verhouding planet en Zon
Kranten bericht
21-07-2000 Nieuwe maan jupiter ontdekt.
Sterrenkundigen van het Spacewatch-project van de universiteit van Arizona en het Minor Planet Center in Massachusetts hebben voor het eerst in 25 jaar weer een nieuw, klein maantje ontdekt bij de planeet Jupiter. Het kleine hemellichaam werd aanvankelijk voor een planetoïde aangezien, en kreeg daarom de aanduiding 1999 UX18. Maar uit baanberekeningen blijkt nu dat het object niet in een baan om de zon beweegt, maar om Jupiter draait. De aanduiding van het object is inmiddels veranderd in S/1999 J1, een ‘echte’ naam krijgt het pas later. De nieuwe Jupitermaan is mogelijk slechts vijf kilometer groot, en is daarmee de kleinste maan die bij één van de grote planeten van het zonnestelsel is waargenomen. Het maantje volgt een wijde, ellipsvormige baan om de planeet, op een gemiddelde afstand van 15 miljoen kilometer. Dat duidt erop dat het eigenlijk toch een planetoïde betreft, maar dan eentje die door Jupiter is ‘ingevangen’.
De manen van jupiter
Io
Io is de op een na kleinste van de Galileïsche manen. De baan die ze beschrijft is het dichtst bij Jupiter van deze manen. Deze kleurige maan heeft een erg jong en actief oppervlak. De Voyagers hebben verschillende vulkanen zien uitbarsten terwijl ze langs vlogen. Dit was de eerste keer dat men actieve vulkanen zag op een ander hemellichaam dan de Aarde. Het vulkanisme op Io is waarschijnlijk ontstaan door de getijdenkracht van Europa en Ganymede (twee andere grote manen van Jupiter) aan de ene zijde en Jupiter aan de andere waardoor Io uitrekt, inkrimpt en opwarmt. De vulkanen spuwen rookwolken uit van 300 km hoog en slingeren zwavelhoudend materiaal weg met een snelheid van 3600 km/uur. Tussen de passages van Voyager 1 en 2 waren al verschillende vulkanen uitgedoofd en nieuwe ontstaan.
Als Io haar ronde om Jupiter maakt, komt zij ook door het magnetische veld van Jupiter. Dit veld is geladen met electronen en ionen die, tijdens de doorgang van Io, zo'n 1000 kg materiaal per seconde afschrapen. Dit materiaal vormt een grote wolk van ionen die Jupiters magneetveld opblazen tot twee maal zijn oorspronkelijke grote. De zwaarder geladen ionen zoals zwavel en zuurstof vallen langs het magneetveld naar Jupiter en vormen daar Aurora's. Ook ontstaat er een electrische stroom van zo'n 400.000 volt en 3 miljoen ampère die langs het magnetisch veld afvloeit naar Jupiter. Deze stroom draagt ook bij tot de opwarming van Io.
Mythologie
Io de maagd werd bemind door Zeus (Jupiter), maar werd door Hera, de vrouw van Zeus, die jaloers was veranderd in een koe.
Samenstelling en uiterlijk
Io bestaat voornamelijk uit gesmolten silicatengesteenten en een beetje ijzer. Het hoge zwavelgehalte op het oppervlak zorgt voor de bonte kleurenverzameling. De oppervlaktetemperatuur is ongeveer -142°C met hier en daar wat warme plekken lava. Naast vulkanen heeft Io ook caldeira's, bergen en zwavelmeren.
Ondekt:door simon marius &galileo galilei in 1960
Europa
Europa, de vierde van de galileïsche manen, is ongeveer zo groot als onze Maan en is voor het grootste deel bedekt met glad wit en bruinachtig ijs i.p.v. kraters zoals de meeste hemellichamen in ons Zonnestelsel. Wetenschappers denken dat het gebroken en gehavende oppervlak van Europa is ontstaan door de getijdenwerking van Jupiters sterke zwaartekracht. Ze speculeren dat de warmte die ontstaat door de getijdenwerking genoeg kan zijn om het ijs op sommige plaatsen te verzachten of zelfs te smelten.
Mythologie
Europa was een prinses van Foenicië welke naar Kreta werd ontvoerd door Zeus (Jupiter), die zich vermomd had als een witte stier. Later werd ze moeder van koning Minos.
Samenstelling en uiterlijk
Europa heeft bijna geen kraters of bergen, maar wel een dikke laag ijs over haar oppervlak. Ze ziet eruit alsof ze is gekleurd met een stift. Er bestaat een kans dat Europa nog intern actief is vanwege de getijdenwerking van Jupiter, maar dan op één tiende niveau van Io. De ijslaag die bovenop ligt is zo'n 5 km dik waaronder zich een oceaan (of meerdere) bevindt van zo'n 50 km diep. Helemaal binnenin bevindt zich een kern die voornamelijk uit ijzer bestaat. De barsten die je op haar oppervlak ziet kunnen te maken hebben met een globale uitzetting van de planeet, waardoor de korst is gebarsten en zich heeft opgevuld met water. Naast water en ijs is er ook zwavelzuur gevonden op het oppervlak van Europa. Ook bezit Europa een dunne atmosfeer van zuurstof die waarschijnlijk is ontstaan door zonlicht die het ijs heeft verdampt waarna geladen deeltjes deze damp heeft kunnen splitsen in waterstof en zuurstof. Het waterstof is zo licht dat het ontsnapt in de ruimte en de zuurstof achterlaat.
Ganymede
Ganymede is de grootste maan van Jupiter en ook in ons Zonnestelsel. Met zijn doorsnede van 5.262 km overtreft hij zelfs Pluto en Mercurius. Als hij in een baan rond de Zon zou vliegen i.p.v. om Jupiter zou hij geclassificeerd kunnen worden als een planeet.
Mythologie
Ganymedes was de zoon van de mytische koning Tros (stichter van Troje) en werd om zijn schoonheid door Zeus (Jupiter)geroofd en tot schenker der goden aangesteld.
Samenstelling en uiterlijk
Ganymede heeft waarschijnlijk net als Callisto een korst die bestaat uit stenen en ijs met hieronder een laag van water en/of ijs en een kleine zware kern van ijzer. Zijn oppervlakte bestaat uit bergen, valleien, kraters en lavastromen en kan ingedeeld worden in donkere en lichtere gebieden. Beide soorten oppervlak zijn erg oud hoewel de lichtere waarschijnlijk jonger zijn dan de donkere gebieden. De donkere gebieden vertonen hierom ook meer kraters. Deze kraters vertonen een eigenaardige eigenschap, namelijk dat ze i.p.v. een centrale berg (zoals bij de Maan en Mercurius) een centrale put hebben. Dit is waarschijnlijk te wijten aan de weke ijskorst die het oppervlak afvlakt. De lichtere gebieden bestaan uit groeven en rillen die waarschijnlijk zijn ontstaan door platentektoniek.
Onlangs nam de Hubble Space Telescoop een ozonlaag waar bij Ganymede. Hoewel de laag klein is vergeleken met de Aarde, betekent dit toch dat er waarschijnlijk een hele dunne atmosfeer is op Ganymede. De ozonlaag is vermoedelijk ontstaan door geladen deeltjes uit het magnetische veld van Jupiter. Als deze deeltjes door het ijzige oppervlak heenschieten zorgen ze voor chemische reakties in het water waardoor er ozon en zuurstof kan ontstaan.
Simon marius en galileo galilei in 1610
Callisto
Callisto is de op één na grootste maan van Jupiter en op twee na grootste in ons Zonnestelsel. Zij is ongeveer even groot als Mercurius. Callisto is het meest bekraterd van alle manen in het Zonnestelsel. Dit komt omdat er geen geografische activiteit meer plaats heeft gevonden nadat zij was gevormd kort na de vorming van het Zonnestelsel. Haar oppervlak is al 4 miljard jaar oud.
Mythologie
Callisto de nimf werd bemind door Zeus (Jupiter), maar gehaat door Hera, de vrouw van Zeus. Hera veranderde haar in een beer en Zeus plaatste haar aan de hemel als het sterrenbeeld de Grote Beer.
Samenstelling en uiterlijk
Op het oppervlak van Callisto vind je voornamelijk kraters, ijs en stenen. Onder het oppervlak bevindt zich een ijslaag van zo'n 200 km dik. Deze ijslaag is waarschijnlijk ook de oorzaak van de afwezigheid van grote bergen op Callisto. Onder deze korst bevindt zich een zoute oceaan van meer dan 10 km diep en daaronder bevindt zich een mengeling van samengeperst steen en ijs met naar verhouding steeds meer steen hoe dieper je komt. Als een meteoriet inslaat op Callisto, en daarbij de korst penetreert, wordt er water omhoog gespoten naar het oppervlak dat daar bevriest en zorgt voor de karakteristieke felle ringen en strepen op Callisto. Op Callisto vind je voornamelijk grote kraters. De kleinere kraters zijn mettertijd uitgewist door de beweging van de ijslaag en de grotere afgevlakt. Twee grote inslagkraters komen nog voor op Callisto waarvan de grootste (Valhalla) een doorsnede heeft van 600 km met inslagringen eromheen die zo groot zijn als 3000 km. De andere grote krater is Asgard genoemd en heeft een doorsnede van ongeveer 1600 km. Een ander interessant kenmerk is de Gipul Catena, een serie inslagkraters op een rechte lijn. Waarschijnlijk een gevolg van een object dat door de getijdenwerking van Jupiter in stukken uiteen is gevallen (zoals de komeet P/Shoemaker-Levy 9 die in 1994 op Jupiter insloeg) en ingeslagen is op Callisto.
Metis
Metis is één van de kleine, binnenste manen van Jupiter en staat zo dicht bij de planeet dat ze bijna verscheurd zou worden door Jupiters aantrekkingskracht. Net zoals Adrastea heeft Metis een synchrone baan om Jupiter. Dat wil zeggen dat de maan vanaf Jupiter gezien altijd op dezelfde plek staat. Dit komt omdat de oploopsnelheid om Jupiter even snel is als de rotatie van Jupiter. Metis ligt in de belangrijkste Jupiter-ring. De ringen van Jupiter zijn waarschijnlijk ontstaan door meteorietinslagen op de binnenste vier manen van de planeet.
Mythologie
In de mythologie was Metis (een Titaan) de eerste vrouw van Zeus (Jupiter).
Ontdekking
Metis werd in 1979 door Synnott op een Voyager 1 foto ontdekt.
Adrastea
Adrastea is één van de kleine, binnenste manen van Jupiter en staat zo dicht bij de planeet dat ze bijna verscheurd zou worden door Jupiters aantrekkingskracht. Net zoals Metis heeft Adrastea een synchrone baan om Jupiter. Dat wil zeggen dat de maan vanaf Jupiter gezien altijd op dezelfde plek staat. Dit komt omdat de oploopsnelheid om Jupiter even snel is als de rotatie van Jupiter. Adrastea ligt in de belangrijkste Jupiter-ring. De ringen van Jupiter zijn waarschijnlijk ontstaan door meteorietinslagen op de binnenste vier manen van de planeet.
Mythologie
In de mythologie deelde Adrastea beloningen en straffen uit. Ze was dochter van Jupiter en Ananke.
Ontdekking
Adrastea werd in 1979 door David Jewitt op een Voyager 1 foto ontdekt.
Amalthea
Amalthea is alles behalve rond. Haar afmetingen zijn 270km x 165km x 150km en het oppervlak is zwaar bezaaid met kraters. Sommige hiervan zijn erg groot in vergelijking met haar afmetingen. Pan, de grootste krater, heeft een diameter van 100 km en is in elk geval 8 km diep. Gea, die waarschijnlijk twee keer zo diep is als Pan, heeft een doorsnede van 80 km. Amalthea heeft twee bergen, Mons Lyctas en Mons Ida die meer dan 20 km hoog zijn (de Mount Everest is 8,850 km hoog). De donkerrode kleur van het oppervlak is waarschijnlijk ontstaan door neerslag van zwavel uit de vulkanen van Io. Ook zijn er groene plekken te zien op de hellingen van Amalthea, maar waar deze kleur vandaan komt is (nog) onbekend.
Amalthea heeft een synchrone rotatie waardoor zij altijd dezelfde stompe zijde naar Jupiter heeft gekeerd.
Mythologie
Amalthea was het kindermeisje van Zeus (Jupiter) toen hij nog beschermd moest worden tegen zijn vader omdat deze zijn eigen kinderen opat.
Ontdekking
Amalthea werd ontdekt in 1892 door de amerikaanse astronoom Edward Emerson Barnard. Zij was de eerste maan van Jupiter die werd ontdekt sinds de ontdekking van de Galileïsche manen in 1610
Thebe
Thebe, met een grootte van 116 km op haar langste zijde gemeten, werd ontdekt door Stephen Synnott op een foto die door de Voyager 1 was genomen. Het kleine zwarte stipje dat men daar op zag bleek de schaduw van Thebe te zijn. Na analyse en berekening van de exacte positie van Thebe vonden ze de kleine maan op meerdere foto's.
Thebe heeft een synchrone rotatie waardoor zij altijd dezelfde zijde naar Jupiter heeft gekeerd. Op deze zijde liggen een paar erg grote kraters in vergelijking met de grootte van Thebe.
Mythologie
Thebe is de dochter van Asopus de rirviergod, geliefde van Zeus (Jupiter)en vrouw van Zethus
Ondekt door stephen synott op 1979
Copyright 2016 Leerlingen.com - Contact / Adverteren
